Een kleuter met burn-out klachten, kan dat?

De Wheele

Een tijdje geleden hadden we het op school over stress bij kleuters. In het gesprek ging het over waar kleuters in deze tijd allemaal aan moeten voldoen. Op een gegeven moment zei ik tegen de aanwezige collega’s: “Het zal mij niet verbazen dat er binnenkort een kleuter rondloopt met burn-out klachten.” Natuurlijk werd er om gelachen. Toen ik enkele weken later een artikel las over een onderzoek naar de reacties van kinderen op complimenten werd mij duidelijk dat we erg voorzichtig moeten zijn met het geven van complimenten.

Ontwikkelingspsycholoog Eddie Brummelman stelt: hoe meer complimenten worden opgeblazen, hoe minder kinderen zichzelf waarderen op latere leeftijd. Nog niet zo’n gekke stelling lijkt mij als we goed om ons heen kijken en vooral luisteren naar wat er zoal over onze kinderen wordt gezegd. Met de beste bedoelingen plaatsen veel ouders hun kind op een voetstuk. Ze vinden een knaapje dat redelijk kan voetballen de Johan Cruijff van de toekomst of vertellen vol trots dat achter een mooie tekening van zoon of dochter in hun ogen een ware kunstenaar schuilt. Overdaad aan lof kan averechts werken. Dit zegt ook hoogleraar Johan Derksen in een studie van de UvA (Universiteit van Amsterdam). Volgens hem is het echt niet toevallig dat millennials nu massaal burn-out klachten hebben.

Natuurlijk is een compliment op zijn tijd goed, omdat ouders proberen zelfvertrouwen te kweken bij hun kinderen. Volgens Brummelman staat een warme opvoeding niet gelijk aan een aaneenschakeling van complimenten. Een warme opvoeding is volgens hem tijd hebben voor je kind. Samen plezier beleven en vooral interesse tonen in wat je kind doet. Door te vaak te zeggen waar kinderen goed in zijn, leggen opvoeders volgens hem de lat hoog en kunnen kinderen het gevoel krijgen dat ze tekortschieten.

Wij komen in ons dagelijks werk tegen dat kinderen in groep acht, om aan het ideaalbeeld van hun ouders te voldoen, voor een school in het voortgezet onderwijs kiezen die te moeilijk voor hen is. De realiteit is dan dat ze na enige tijd keihard worden geconfronteerd met onvoldoendes, complimenten worden niet meer gegeven en deze jongeren gaan zichzelf als mislukkeling zien. Presteren wordt moeilijker en vervolgens glijden ze af naar beneden en komen juist slechter terecht.

Trots zijn op kinderen is goed, overladen met complimenten niet. Het gaat om eerlijke feedback. Het lijkt mij niet zo moeilijk om een goed voetballertje naast waardering nog wat tips te geven. Ook op een mooie kleurplaat naar iets te wijzen waar de kleur nog wat mooier kan is niet verkeerd. Dit hoeft niet te beteken dat het kind het gevoel krijgt dat het iets niet goed heeft gedaan. Kinderen leren daarmee ook zichzelf te verbeteren en te toetsen aan de realiteit. Uiteindelijk ontkomt niemand, vroeger of later, aan een objectief oordeel. Met een realistisch en goed zelfbeeld komt iedereen toch het verst in het leven.

Hans Mulder